Petra van Raaij All articles
Creativiteit

Een leeg vel en mijn stem: presenteren zonder iets om achter te schuilen

Petra van Raaij
Een leeg vel en mijn stem: presenteren zonder iets om achter te schuilen

Photo: Elmschrat, homepage inlingua Wolfsburg, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Begin juni 2026 stond ik in een vergaderzaal in Rotterdam met zes mensen om me heen. Normaal gesproken had ik nu mijn laptop opengeklapt en was ik begonnen met slide 1 van 24. Deze keer lag er alleen een leeg A4 op tafel. Geen deck, geen bulletpoints, geen klikker. Alleen mijn stem en een pen. Ik was zenuwachtiger dan bij welke presentatie met slides dan ook.

Het experiment

Het idee kwam niet uit principe. Ik wilde testen wat er gebeurt als ik niets heb om achter te schuilen. Op het vel schreef ik één zin: 'Wat moet er anders, en wie moet dat doen?' Verder had ik thuis drie ankers voorbereid en één concreet voorbeeld. Geen uitgeschreven tekst. Ik wist dat ik zonder deck niet kon doen alsof ik voorbereid was; ik was voorbereid of niet. Toen ik begon, viel er eerst een stilte. Iemand keek naar het lege vel alsof er nog een slide zou verschijnen. Ik zei: 'Ik heb vandaag geen slides. Ik wil het met jullie hebben over de keuzes die we volgende maand moeten maken.'

Wat er veranderde in de ruimte

Het eerste verschil was lichamelijk. Zonder scherm hoefde niemand meer naar voren te kijken. Mensen draaiden hun stoel, legden hun telefoon weg en keken elkaar aan. Het tweede verschil waren de vragen. Normaal komen de scherpe vragen pas na de presentatie, als de bespreking begint. Nu kwam de eerste vraag na twee minuten: 'Waarom denk je dat eigenaarschap hier het probleem is?' Ik moest antwoorden zonder me te verschuilen achter een grafiek. Een van de directeuren zei later: 'Als je dit op een slide had gezet, had ik ja geknikt. Nu moest ik nadenken.' Dat is precies wat ik zocht.

De verleiding van de slide

Ik ben niet tegen slides. Een goede slide kan een ingewikkeld idee dragen, een cijfer verduidelijken of een besluit scherp maken. Maar een deck is ook bescherming. Je kunt achter je verhaal staan zonder er zelf in te staan. Je kunt vragen voorblijven die je liever niet hoort. En je kunt een gesprek sturen zonder het echt aan te gaan. Zonder slides kon ik dat niet. Ik moest luisteren naar wat er in de ruimte gebeurde, in plaats van naar de volgende pagina te willen.

Voorbereiding zonder deck

De voorbereiding was zwaarder dan normaal. Ik heb hardop geoefend, niet om een tekst uit mijn hoofd te leren, maar om te horen of mijn verhaal zonder plaatjes nog steeds overeind bleef. Ik heb drie ankers opgeschreven en één voorbeeld dat ik echt wilde vertellen. Verder liet ik ruimte. Dat is het lastigste: ruimte laten zonder leeg te worden. Ik merkte dat ik tijdens het gesprek vaker samenvatte, omdat de groep anders kon afdwalen. Het lege vel werd een gesprekslegger. Mensen schreven er zelf dingen op, om mij heen, en dat was precies goed.

Wat ik meeneem

Sinds die ochtend in Rotterdam doe ik dit niet bij elke presentatie. Soms is een deck simpelweg handiger, zeker als er veel mensen aansluiten of als er cijfers moeten blijven hangen. Maar ik probeer het nu één keer per klant. Niet als stunt, maar als test: weet ik dit verhaal ook zonder plaatjes? Als het antwoord nee is, heb ik waarschijnlijk nog niet genoeg nagedacht. Mijn verhaal op tafel leggen was niet minder professioneel. Het was alleen minder beschermd. En dat bleek precies de ruimte te geven die het gesprek nodig had.

All Articles

Related Articles

Scènes in de stuurgroep: wat een theaterregisseur mij leerde over weerstand en rolvastheid

Scènes in de stuurgroep: wat een theaterregisseur mij leerde over weerstand en rolvastheid

Het gesprek dat ik eerst teken: over potloden, weerstand en wat een slide verbergt

Het gesprek dat ik eerst teken: over potloden, weerstand en wat een slide verbergt

De lunchtafel als adviesruimte: vijf openers die verder reiken dan 'hoe gaat het'

De lunchtafel als adviesruimte: vijf openers die verder reiken dan 'hoe gaat het'